Jesteśmy obecnie w trakcie rewolucji przemysłowej 4.0 i zapewne to co może nas martwić, to fakt, że młodzież znacznie szybciej i łatwiej w nią wejdzie, niż niejeden dorosły. Dzisiejsze dzieciństwo przeniosło się na teren domowy. Wcześniej wielu z nas, dorosłych, przychodziło do domu po szkole, rzucało tornister i biegło na podwórko spotkać się ze znajomymi. Tymczasem nasze dzieci, mimo posiadania pięknych placów zabaw, boisk wielofunkcyjnych, ścieżek rowerowych z infrastrukturą, siedzą w domu.

Czy moje dziecko jest uzależnione od smartfona?

Nadmieniam, że obecnie świat, szczególnie po zdalnym nauczaniu, pokazał, iż dzieli się na online i offline, a nie na realny i wirtualny. Nasze dzieci mają grupy społecznościowe na WhatsAppie, Messengerze czy Discordzie, do których należą całą klasą, niejednokrotnie z nauczycielem; maja grupy przyjaciół i rodzinne. Dzielą się na nich swoimi przemyśleniami, zdjęciami, czasem wysyłają sobie filmiki. Ich komunikacja przeszła do świata online. Nie jest prawdą, by nie budowali w nich relacji. Te relacje zapożyczyli ze świata offline. Komunikują się ze sobą niejako w czasie rzeczywistym. Mogę nawet podnieść tezę, że w czasie tych rozmów czują się bezpieczniej, gdyż mają czas na skonstruowanie wypowiedzi, często czytając wiadomość po napisaniu, kasują ją i piszą nową, podczas gdy w czasie rzeczywistego spotkania, nie mogą „skasować” swojej wypowiedzi nie narażając się na krytykę ze strony kolegi czy koleżanki. Stąd często zobaczyć można scenę, gdy dwoje dzieci siedzi obok siebie na ławce z telefonem w ręku. U wielu dorosłych rodzi się złość, ponieważ zaczynają się martwić, czy dziecko jest uzależnione od smartfona? Natomiast oni siedzą, przeglądają zawartość telefonu, ale też pokazują sobie zdjęcia, filmiki i komentują, wyrażają swoją opinię, co trudno jest wielu dorosłym dostrzec. Jako ludzie, stworzeni jesteśmy do bycia w stadzie. Nasze dzieci także, jednak robią to w inny sposób niż zazwyczaj my to robiliśmy. Pragnę więc powiedzieć, żebyśmy jako dorośli nie demonizowali współczesnej młodzieży, nie etykietowali jej jako tej, która nie potrafi normalnie, cokolwiek to znaczy, usiąść i porozmawiać. Mogę wam zagwarantować, pracując z młodzieżą, że potrafią to robić.

Stąd pamiętajcie, że odgradzając swoje dziecko od dostępu do korzystania z telefonu, możecie nieświadomie skazać swoje dziecko na ostracyzm. Ponieważ jego znajomi w danym momencie omawiają jakieś ważne treści, komentują film, umawiają się na zrobienie czegoś… a naszego dziecka nie ma w tej rozmowie, co powoduje, że na drugi dzień nie wie co się wydarzyło, co trzeba było zrobić, z czego naśmiewali się wieczorem. Skoro cię nie ma, nie istniejesz. Dobrze zrozumieją mnie ci, którzy w latach szkolnych także byli wykluczani z grupy. Po czym w związku z tym można poznać, czy moje dziecko jest uzależnione od telefonu?

Symptomy uzależnienia

Obserwacja. Trzeba zachować czujność i obserwować swoje dziecko, czy potrafi funkcjonować bez telefonu w ręku. Przyjrzeć się jego aktywności offline, zajęcia sportowe, zajęcia pozalekcyjne, basen, pomoc w pracach domowych. A drugim symptomem to typowe dla uzależnienia objawy odstawienia: chwiejność emocjonalna, szybkie wpadanie w złość, apatia, drażliwość, wybuchy agresji, niepokój, zagubienie, brak pomysłu, co ze sobą zrobić, hiperaktywność. Jak reaguje w sytuacji, gdy prosisz, by odstawiło telefon i ci pomogło, czy stale do niego zagląda, przerywa pracę, by sprawdzić media, włącza głośno powiadomienia. Obecnie z tego co zaobserwowałam, to młodzież chodzi z wyciszonym telefonem. Ma włączoną wibrację, bo zdają sobie sprawę, że w niektórych wypadkach stale by odzywał się dźwięk alertu, co ich rozprasza. I nie do końca jest tak, że pisze z z jedną osobą na raz. Równolegle może konwersować z trzema zespołami.

Tutaj chcę nadmienić jeden, aczkolwiek ważny szczegół. To dorośli dali telefon dzieciom do ręki. Nie tylko jest to moja obserwacja, wystarczy rozejrzeć się wokół. Znany jest obraz dzieci i dorosłych siedzących w restauracji, gdzie każdy zanurzony jest w swoim telefonie. Bądź dyskutujący dorośli, a nudzącemu dziecku daje się telefon do ręki, by nie przeszkadzało lub się nie nudziło. Robiąc to, jaki sygnał wysyłamy? A może tak, gdy zabieramy już dziecko na spotkanie dorosłych, zorganizować je w miejscu przyjaznym dziecku, gdzieś w bawilandii, miejscu przyjaznym matkom z dzieckiem albo uczyć ich konwersacji. Prowadzić tak rozmowy, by mogło w nich brać udział. Dzieci i młodzież obserwują świat i uczą się poprzez naśladownictwo i skoro widzą, że pierwszą rzeczą wyciągnięta z torebki czy kieszeni jest telefon, który kładzie się na stole, to nie dziwmy się, że dziecko robi to samo. Stąd polecam kilka własnych reguł, którymi warto się kierować. Oczywiście, każda rodzina żyje inną dynamiką i jak najbardziej może wypracować własne reguły. Warunek jest jeden, a właściwie dwa. Pierwszy dotyczy wszystkich, a drugi, przedyskutowany jest wspólnie, w przyjaznej atmosferze i zaakceptowany przez całą rodzinę. Nie ma odstępstw, że z tatą jest inaczej, niż z mamą. Takie podwójne normy wprowadzają chaos w rodzinie. W tym miejscu chcę was odesłać do mojego kursu „20 błędów rodziców”, którego celem jest odkrycie naszych słabych stron, których często nie rozpoznajemy i pokazanie jak nad nimi pracować dla dobra relacji z dziećmi.