Niektórzy z nas chcieliby, by szkoła przejęła na siebie oprócz obowiązku nauczania, dodatkowo wychowanie. Niestety to nie jest do końca możliwe. Pozwólcie, że to wyjaśnię.

Program nauczania i wychowania

Nauczyciele zobowiązani są do realizacji programu nauczania na dany rok szkolny z uwzględnieniem klasy jaką w danym momencie uczy. Faktem jest, że na wielu przedmiotach oprócz treści edukacyjnych znajdują się lub można wprowadzić wiele treści wychowawczych. Tak edukacja łączy się z wychowaniem. Poza tym w czasie pobytu dziecka w szkole zadziewa się niezliczona ilość interakcji społecznych, które można wykorzystać. O tym za chwilę.

Szkołę także obowiązuje program profilaktyczno-wychowawczy, który co roku jest modernizowany pod względem treści i dostosowany do wytycznych Ministra Edukacji Narodowej. I to byłoby na tyle pod względem formalnym. Patrząc na to, można stwierdzić, że wszystko powinno być „Oki” jak mówią nasze dzieci, ale coś tu jednak się nie styka.

Poligon doświadczalny

Nauczyciele są specjalistami w dziedzinie, którą uczą. Zapewne obudzeni o trzeciej nad ranem są wstanie wyłożyć skomplikowane teorie z ich przedmiotu nauczania. Szkopuł tkwi gdzie indziej. Wychowanie jest procesem, który rozpoczęliście jako pierwsi nauczyciele swojego dziecka, szkoła wspiera ten proces w zależności od umiejętności nauczyciela. Każde przyjście dziecka do szkoły jest jak wkroczenie na poligon doświadczalny. Nasze dzieci mierzą się z relacjami z innymi rówieśnikami i pracownikami szkoły. Zmagają się z ich utrzymaniem, zerwaniem lub utrzymaniem. Mierzą się z konfliktem, sposobem go rozwiązywania tworząc własny schemat reakcji: unikanie, współpracę, kompromis bądź uleganie. Mierzą się z budowaniem zespołu i znajdowaniu swojej unikalnej w nim roli. Szlifują komunikację poprzez uleganie, asertywny komunikat, agresję. Dopracowują kontakty koleżeńskie, przyjacielskie i niejednokrotnie pierwszych szkolnych miłości. Na zakończenie, chociaż mam świadomość, że lista jest zdecydowanie dłuższa, uczą się, kiedy warto coś powiedzieć, a kiedy lepiej milczeć. I tego wszystkiego fizycznie doświadczają. Czy to jednak wystarczy, by się tego wszystkiego nauczyć? Otóż, nie.

Doświadczenie bez refleksji, nie jest nauką

Doświadczenie w relacjach, konfliktach, budowaniu zespołu, komunikacji nie gwarantuje zrozumienia mechanizmów i wykorzystanie ich w przyszłych doświadczeniach. Nasze dziecko, ale my także, potrzebujemy refleksji, by zrozumieć, co się wydarzyło? Jak to na mnie wpłynęło? Czego mi zabrakło? Jak następnym razem mogę postąpić inaczej, by czuć się w zgodzie ze sobą samym? Podobne pytania trudno usłyszeć od nauczycieli po określonym wydarzeniu. Często nie ma czasu na zatrzymanie się i porozmawianie z dzieckiem, jakie towarzyszą mu emocje, bo w danym momencie nauczyciel jest na dyżurze, prowadzi lekcję i często… nie wie, jak zareagować. Wyuczeni jesteśmy reakcji oceny, szybkiego załatwienia sprawy, osądzenia. A tak naprawdę nie o to chodzi. Stąd tych wszystkich, bardzo ważnych do funkcjonowania w przyszłości kompetencji nasze dziecko nieczęsto nie jest w stanie nauczyć się w szkole. Ono ich doświadcza, ale nie uczy. To co można z tym fantem zrobić?