Żałoba dziecka. Jak je wesprzeć po śmierci rodzeństwa?

Gdy dziecko traci rodzeństwo, jako rodzice odgrywamy kluczową rolę w pomocy mu przy radzeniu sobie z bólem i żalem. Tutaj pozwolę sobie odesłać cię do mojego nagrania i wpisu blogowego „Śmierć dziecka”. Następnie warto przyjrzeć się kilku propozycjom w oswajaniu żałoby po rodzeństwie.

Otwórz się na rozmowę z dzieckiem

Rozmawiaj z dzieckiem, ale dopasuj słowa do jego wieku rozwojowego. Używaj prostych zdań, bez górnolotnych sformułowań, typu: „Odszedł do lepszego świata”, ponieważ pozostawisz je w dysonansie, że obecny jest zły. Unikaj eufemizmów, zdrobnień i stereotypowych stwierdzeń. Kiedy dziecko będzie mogło szczerze z tobą porozmawiać poczuje się pewniej i bezpieczniej, wiedząc, że nie będziesz nic przed nim ukrywać. Dodatkowo pamiętaj, że możesz usłyszeć w twoim odczuciu dziwne pytania, nie gaś dziecka, a tym bardziej nie strofuj, bo zamknie się na rozmowę z tobą. Możesz wyjaśnić pytanie typu: „Pytasz mnie, czy Krzyś umarł, bo się z nim pokłóciłeś? Nie, Kochanie, kłótnia nie sprawia, że ktoś umiera. Krzyś był bardzo chory i umarł na raka”.

Dostosuj wsparcie do wieku dziecka

Zwróć uwagę na wiek dziecka i dostosuj sposób wsparcia do jego potrzeb. Młodsze dzieci mogą potrzebować więcej pomocy w zrozumieniu, podczas gdy starsze mogą wyrażać swoje emocje w inny sposób. Może zdarzyć się, że twoje dziecko będzie sprawiało wrażenie, że nie doświadcza żałoby, natomiast chciałabym byś pamiętał, że to tylko wrażenie. Być może jego emocje są w dysocjacji czyli w zamrożeniu i tak naprawdę samo nie wie, że coś czuje. Dlatego ważnym jest, by nie obwiniać dziecka, że dla niego rodzeństwo nic nie znaczyło, bo na przykład nie płacze, tak jak to zakładaliście. Może nie chcieć widzieć zwłok w trumnie siostry czy brata, ponieważ chce je zapamiętać jak za życia. Warto tu zapytać: „Czego potrzebujesz”? I dać mu to, bez zbędnej oceny i dopisywania założeń, że to bezsensowne.

Zadbaj o rutynę dnia codziennego

Dzieci potrzebują poczucia bezpieczeństwa, zwłaszcza po utracie bliskiej osoby. Zachowaj rutynę dnia, co pomoże dziecku poczuć się pewnie w codziennym życiu. W niektórych przypadkach warto poprosić rodzinę lub przyjaciół, by was wsparli w tym czasie. Przed wami wiele spraw do załatwienia i sami możecie czuć się zagubieni, więc im szybciej powrócicie do rutynowych działań, tym łatwiej wasze dziecko poradzi sobie ze śmiercią bliskiej mu osoby.

Szukaj wsparcia specjalistów

 Jeśli zauważysz, że dziecko ma trudności w radzeniu sobie z żałobą, rozważ skorzystanie z pomocy specjalisty – psychologa czy terapeuty, który pomoże dziecku zrozumieć i przetworzyć swoje uczucia. Często do tego wracam, ponieważ kiedy sami doświadczacie żałoby, to może wam momentami zabraknąć uważności na dziecko, które prawdopodobnie weźmie na swoje barki odpowiedzialność za wasze uczucia. Rozmowa z osobą, która jest bezstronna emocjonalnie jest ogromnym wsparciem do powrotu, do równowagi twojego dziecka.

Twórz pamiątki

 Pomóż dziecku utrwalić pamięć o zmarłym rodzeństwie, tworząc razem pamiątki. Mogą to być albumy ze zdjęciami, listy czy wspólne opowieści, które pomogą utrzymać żywe wspomnienie bliskiej osoby. Tutaj pozostawiam kreatywność po stronie dziecka. Mogą chcieć, by do trumny włożyć ulubioną zabawkę, list czy kubek, z którego najczęściej piło zmarłe rodzeństwo. Pozwólcie na to. Możecie także wspólnie przygotować prezentację multimedialną ze zdjęć, filmów czy ulubionej muzyki, którą zaprezentujecie na rocznicy śmierci dziecka.

Ułatwiaj wyrażanie emocji

Daj dziecku przestrzeń do wyrażania emocji, niezależnie od tego, czy są to płacz, gniew czy smutek. Zachęcaj do otwartości, jednocześnie szanując indywidualny proces żałoby. Pamiętaj, że każda emocja jest dobra. Nawet jeśli twoje dziecko zacznie przez chwilę radośnie śmiać się, to nie gań tego. Bardzo prawdopodobne jest, że w ten sposób twoje dziecko potrzebuje wywentylować nadmiar smutku nagromadzonego w ciele. Zwróć uwagę, że dziecko będzie bardzo chwiejnie doświadczać emocji. Podobnie zresztą jak i ty. Jeżeli będzie miało ochotę głośno na słuchawkach słuchać muzyki, to zezwól na to. To także pozwala zniwelować nagromadzone napięcie. Jeżeli przytulane przez ciebie krzyczy i odpycha cię, to może oznaczać, że nie jest w stanie przyjąć twojego bólu, który w sobie nosisz. Daj mu przestrzeń. Może lepiej dla niego będzie, jak schowa się pod kocem lub mocno się w niego opatuli. I chcę zwrócić ci uwagę na jeszcze jeden aspekt. Jeżeli ty zaczniesz udawać, że nad wszystkim panujesz i dajesz radę, a tak nie jest, dziecko to od razu wyczuje i będzie miało do ciebie żal. Faktem jest, że to my mamy dorosłe mózgi i jesteśmy odpowiedzialni za nasze dzieci, ale warto też być autentycznym, mówiąc: „Kochanie jest mi tak ciężko, że nie mam nawet ochoty wstać z łóżka. Jeszcze nie czuję się w pełni sił, dlatego poprosiłam ciocię, by na chwilę nas wsparła. Tak będzie dobrze dla mnie i mam nadzieję, że dla ciebie także.”. Wyrażenie emocji znacznie ułatwia proces, którym jest żałoba.

Rozwijaj wsparcie

Pomóż dziecku utrzymać relacje społeczne. Wspieraj je w kontakcie z rówieśnikami, nauczycielami czy przyjaciółmi, którzy mogą stanowić dodatkowe źródło wsparcia. Możesz porozmawiać z wychowawcą o wspólnych wyjściach, pomocy koleżeńskiej, większej uważności uczniów na kolegę czy koleżankę. Takie wsparcie ma ogromną moc, ale też ma wartość edukacyjną.

Śmierć rodzeństwa dziecka

Wspieranie dziecka, które doświadczyło śmierci rodzeństwa to wyjątkowe wyzwanie, które wymaga empatii, zrozumienia i cierpliwości. Kluczowe jest stworzenie atmosfery otwartej komunikacji, w której dziecko może dzielić się swoimi uczuciami. Pamiętajmy, że każde dziecko jest inne, dlatego istotne jest dostosowanie naszego wsparcia do indywidualnych potrzeb malucha. W trudnych chwilach warto również szukać pomocy specjalistów, którzy mogą wesprzeć zarówno dziecko, jak i całą rodzinę.

 W tym miejscu zapraszam cię do konsultacji ze mną w ramach interwencji kryzysowej jaką jest śmierć osoby bliskiej. Znajdziesz mnie na stronie www.annawojtczak.pl/konsultacje